حقوق زنان

 

ترانه های مشک زنی

 

مشک زنی دوغ برای کره گیری در همه جای ایران چه در میان عشایر و روستاییان و چه در میان جنگل نشینان از کارهای مختص زنان است و درهمه جا زنان ترانه هایی دارند که هنگام مشک زنی همراه با حرکتمشک زمزمه می کنند و نوایشان با حرکت آن در هماهنگی بسیار دلچسب و وطبوعی است. که در عین حال فریاد رنج عمیقشان را نیز در بر دارد.

 

فارس 

مشکی ، مشکی ، مشکونه mas̄ki mas̄ki mas̄kuna                                                          

بند مشکم قیطونه                                                                      bande mas̄kom qeytuna

دوغش مال چی پونه(1)                                                                    duqes māle cipuna

مسکه ش (2) مال دیوونه(3)                                                           maskas̄ māle divona

رنجش به ما می مونه(4)                                                              ranjes̄ be-mā mimuna

***

مشکی ژدم نالیدم  mas̄ki zadom nālidom                                                                      

چنگال(5) کردم مالیدم                                                               c̄angāl kerdom māliom

چنگال مو آبدار شد                                                                      c̄angāle mo ābdār s̄od

زن ارباب بیدار شد                                                                      zan-e-arbāb bidār s̄od

هی جان، هی جان، جانم مشک                                             hey jān hey jān jānom mas̄k

جانم ، به قربانت گشت (6)                                                         jānom be qorbānet gas̄t

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. چوپان است.       2. کره اش.        3. دیوان، دستگاه حکومت ، خالصجات.         4. ترانه های محلی فارس، صادق همایونی، ص373. 5. خرده نانی است که با شکر و کره مخلوط کرده و ماش می دهند و مصرف می کنند.      6. همان ماخذ ، همان جا.

بختیاری

  ای مشک بزن که دیرمه   ey mas̄k bezan ke dirome                                                    

  یه کر کچیر ور شیرمه                                                            ya kor kocir vor s̄irome

ترجمه:

ای مشگ بزن که دیرم شده است/ پسر کوچکیدارم شیر خواره

***

مشک دو سهروم کرس گرونه      mas̄ke du sohrom keres gerune                                  

نرخس ار خوی چی زهفرونه(1)                                            nerxes ar xoyi c̄y zahfrune

ترجمه:

مشک سرخ دوغم کره اش گرانست / اگر قیمتش را بپرسی ، چون زعفرانست

***

مشک دو سهروم ناله نالس      mas̄ke du sohrom nale nales                                           

اردی نادر شاه مهمونس (2)                                                     ordy nāder-s̄āh memunes

ترجمه:

مشک سرخ دوغم ناله می کند/ اردوی نادر شاه مهمان ماست

 

 

 

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.همان ماخذ ، همان جا.                  

2. همان ماخذ ، همان جا.

***

مشکم زیدم کره در آروم        mas̄kom zydom kere dar ārom                                        

و اسیرس که بام سیلا نداروم(1)                                         vā sires̄̄ ke bam silā nadarom

ترجمه:

مشکم را زدم که کره بردارم/ ولی اجازه ندارم بالای سر مشکم بیایم

***

مشکم زیدم گل سرنج  mas̄kom zydom gale serenj                                                       

کره دادم یه جرکه برنج (2)                                                keres̄ dadom ye jerke berenj

ترجمه:

مشک دوغم را آویزان کردم به درخت سنجد/ کره اش را دادم یک گونی برنج

بختیاری

ترانه های شیردوشی- این ترانه ها را زنان بختیاری هنگامی که گاو می دوشند می خوانند

هرکه گابی ادوشه     har ke gābi edus̄e                                                                        

جومه نوی اپوشه                                                                               jumai novy epos̄e

هرکه کابی نداره                                                                              har ke gābi nadare

آه سردی ور آره(3)                                                                             āhe sardi var āre

ترجمه:

هرکس گاوی می دوشد/ پیراهن نوی می پوشد/هرکس گاوی ندارد/آه سردی برآورد

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. همان ماخذ ، همان جا.                                           2. همان ماخذ ، ص 164.                                                                     3. موسقی و ترانه های بختیاری ، کاظم پوره ، انتشارات انزان ، صص31 و32.

***

جونم گام ، جونم گام     junom gām junom gām                                                            

شیر دادم هیچ ونگ ندام                                                        s̄ir dadom hic̄ vang nadam

نوم خدا ور جونش                                                                        ̄nume xodā var junes

تیا حسود قروونش(1)                                                                       tiā hasud qorvunes̄

ترجمه:

جانم گاوم ، جانم گاوم/ شیرم داد و هیچ نگفت/ ماشاءالله بر جانش/ چشمان حسود قربانش

 

ایزد خواست- فارس

یه دیگ دارم چارگوش     ye dig darom c̄argus̄a                                                            

چاربر(2) گله می دوشه                                                                   c̄arbor galle midus̄a

حمله کنید بدوشید                                                                         hamla konid be dus̄id

مسکه کنید فروشید                                                                    maska konid be forus̄id

مسکه ش مال خومونه (3)                                                          maska-s̄-māle xomuna

دوغش مال چوپونه (4)                                                                    duqes̄ māle c̄upuna

ترجمه:

بک دیگ دارم که چهار گوشه است/ چهار برگله را اگر بدوشید می گیرد/ حمله کنید و گوسفندان را بدوشید/ از آن شیر کره بگیرید و بفروشید/ کره اش مال خودمانست/ دوغش از آن چو پانست

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. همان ماخذ ، همان جا.             2. چهار بر bor هر بر گله شامل 25 راس گوسفند است.           3. خودمان.                                   4.ترانه های محلی فارس ، روایت ایزد خواست.

 

***

بز قرمز بیا شیرت بوشم    boze qermez biā s̄iret bodus̄om                                           

کنم کاچی و چون طفلان بنوشم                                   konom kac̄i-0-c̄un teflān benus̄om

به کاچی کردن شیریت نه چندون                                     be kac̄i kerdane s̄iret na c̄andun

خودت را من به دلبر می فروشم(1)                            xodet rā man be delbar miforus̄om

 کوار فارس

ترانه ی پنبه چینی – در روستای باب انار کوار که از بخش های فارس است این ترانه را زنان به هنگام پنبه چینی می خوانند در حالی که به دو دسته تقسیم شده اند.

دسته اول- بچین ، بچین که شونمه                         دسته دوم- نمی چینم ، مزم کمه (2)

-         بچین ، بچین مزت میدم                                                 bic̄in bic̄in mozet midom

-         نمی چینم ، مزم کمه                                                    namic̄inom mozom kama

-         غربال آرد بیزت میدم                                                    qarbāle ārd bizet midom

-         ده شاهی بیشترت میدم                                                    dah s̄āhi bistaret midom

-         نون کره ی ترت می دهم                                                nuno karaie taret midom

-         ده شاهی بیشتر نمی خوام                                              dah s̄āhi bis̄htar namixām

-         نون کره ی تر نمی خوام                                               nuno karaie tar namixām

-         نمی چینم مزم کمه                                                       namic̄inom mozom kama

-         پسین می ریم مزن میدم                                               pasin mirim mozet midom

-         زیادی هم ازت می دم                                                         ziādiyam azet midom

-         نمی چینم ، نمی چینم                                                       namic̄inom namic̄inom

-         مزم کمه، مزم کمه                                                  mozom kama mozom kama

-         نمی چینی مزت نیدم (3)                                               namic̄inom mozet nidom

-         پسین که ول شدیم بپریم (4)                                             pasin ke vel s̄odin birim

-         به تحویل دزت (5) میدم (6)                                            be tahvile dozet midom

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. همان ماخذ ، همان صفحه.                 2. مزدم کم است.                3. نمی دهم.            4. رها شدیم ، از کار فراغت یافتیم.                  5. دزدت.                                         6. می دهم. همان ماخذ ، همان جا.

 

سمنان

ترانه های نان پزی – زنان نانوا یا نان پز در پختن نان سنتی در سمنان ترانه های مخصوص داشته اند و این شغل از حرفه های دشوار بوده است که سامان بخشیدن به آن را زنان عهده دار بوده اند.

سمنانی ها ظرف یک روز نان مصرفی سه ماه خود را تهیه می کرده اند و به همین سبب در باور عوام واژه سمنان تحریف شده «سه مه نان» =« سه ماه نان» است. و این عقیده را یکی از وجوه فولکلوریک تسمیه سمنان دانسته اند. نان مصرفی مردم سمنان از دو طریق تهیه می شده . نان تنوری ونان غیر تنوری (ساجی). بانوی خانه از چند روز قبل در تدارک صورت اولیه تهیه ی نان یعنی نان تنوری . آرد را اماده می کرد و به « نونه وا» (1) خبر می داد. نونه وا  زنی بود که در تهیه ی نان تنوری استاد بود. به وسیله او لوازم کار از قبیل « لاک» «مرزه» (2) ، ماشه (3)، هیزم بوته های یک یا دو نوع خار بیابانی مخصوص به نام

درمنه (4) و کندر(5) مقته(6) سیقه و کلوچه گیر (7) در اطراف تنور آماده می شد. همکاران نانوا دو زن دیگر بودند. یکی به نام « چونه گیر» (8) و دیگری به نام « نون دیم وند» (9) تا نانوا پیش بند خود را محکم کند مقدار قابل توجهی چونه خمیر به وسیله چونه گیرآماده می گردید و به تدریج این چونه ها به وسیله « نون دیم وند» روی لاک پهن می شد و با دست روی مقته قرار می گرفت و نونوا با نون دبسته (10) آن را روی مقته پهن و صاف می کرد به تنور می چسبانید نان ها گرد و دایره ای شکل و به اندازه تافتوتن های بزرگ تهران بود و چون نان ها از تنور خارج می شد روی همقرار می گرفت تا تعدادشان زیاد شود و زن صاحبخانه به تدریج آنها را داخل اتاق می برد و پهن می کرد و پس از یکی دو ساعت آنها را خمبه (11) قرار می داد.

 

 

 

 

 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. ̄nunava ، نانوا.       2. marza       3. Mās̄a  ، انبر بلند نانوایی.      4. Dormina   .            5. Kendor .              6. Maqeta ، نان بند.            7. Kaluc̄agir ، سیخ کوتاه تیز با نوک خمیده برای خارج ساختن نان های سوخته از تنور .

8. cuna gir            9. Nun dim vand  ، چونه پهن کن .          10. Nun debesta.                                             11. Xomba ، خم گلی بزرگ ویژه نگهداری نان.

ترانه ی مار سیاه

 

 

هاله ، هاله جان هو هو                                                           hāla hāla jan hu hu

مومی به شما کی یه دره؟                                          momey be-s̄emā ki ya dare?

ها ها ، ها هاله جان                                                                   hā hā hā hāla jān

چه مکره                                                                                          c̄a mekere

نون دمبسته                                                                               nun deme besta

موره چسته که دبسچش؟                                                  mora c̄este kā debesc̄es̄

ها ها ، ها هاله جان                                                                  hā hā hā hāla jān

کوچه اشته ؟                                                                                      koja es̄te?

تئی لاکین                                                                                          tayi lakin

چی چی دیم خوته ؟                                                                     c̄i c̄i dim xota?

سیامر                                                                                                   siāmār

های سیا مری موجسته که بخورچی                  hay siyā mari mo c̄̄oste ka boxorc̄i

های سیا مری موجسته که بخورچی (1)            hay siyā mari mo c̄oste ka boxorc̄i

 

ترجمه:

آهای ، آهای خاله  خاله جان/ مادرم در خانهی شماست؟/ - بله بله بله خاله جان / - چه کار می کند ؟/ - نان پخت می کند/- برای من تو تک پخته است؟/- بله بله بله خاله جان/ - کجاست؟/- زیر لاوک/ چه چیزی روی آن خوابیده است ؟/ مار سیاه/ آهای مار سیاه تو تک مرا خورد/ آهای مار سیاه تو تک مرا خورد

 

 

 

 

 

 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. ترانه های دختران حوا ، محمد احمد پناهی سمنانی ، صص 183-185.

 

 

نون بشکن

 

 

هاله هاله جان نون بشکن   hāla hāla jan nun bes̄kan                                            

جونی ته و چون نون بشکن                                      jownia ta va c̄un nun bes̄kan

درسته نونی اربابونن                                                      dorosta nuni arbābunan

هاله هاله جان نون بشکن                                                hāla hāla jān nun bes̄kan

سالمه نونی قرض قرض خویونن                                   sālama nuni qarz xoyunan

هاله هاله جان نون بشکن                                                hāla hāla jan nun bes̄kan

اشکته نونی مو و چونن                                                 es̄keta nuni mo va c̄unan

اون کلوچی مو که گونن                                                nun kaluc̄i mo kah gunan

هاله هاله جان نون بشکن                                                hāla hāla jan nun bes̄kan

جونی ته و چون نون بشکن (1)                                 jowni ta va cun  nun bes̄kan

 

ترجمه:

 

خاله خاله جان نان تازه {میل} بفرمایید/ {ترابه} جان بچه هایت نان تازه بفرمایید / نان های خرد نشده مال ارباب هاست/ خاله خاله جان نان تازه { میل } بفرمایید/ نان های سالم مال طلبکارهاست/ خاله خاله جان نان تازه {میل} بفرمایید/ نان های شکسته مال بچه های من است/ آن نان های سوخته ی ته تنور مال مرغ های من است/ خاله خاله جان نان تازه { میل} بفرمایید / { ترا به } جان بچه هایت نان تازه { میل } بفرمایید

 

 

 

 

 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 

1. همان ماخذ ، صص 187-186.

ترانه های شلتوک کاران- چه در شمال و چه در جنوب شلتوک کاران بیشتر زنانند و یا دختران که به هنگام کار ترانه های خاصی می خوانند از آن جمله.

 

 

 

ممسنی

دو وره بزن یه بوشی       du vara bezan ya bus̄i                                                 

سیت ایسونم یه کوشی                                                        sit eysunom ya kows̄i

این باد بش نمایه                                                               eyn bāda bos namāye

کربش دو وایه                                                                         core bus̄ du vāye

 

ترجمه :

دخترک ، یک جوانه سبز شلتوک بنشان / برایت یک جفت کفش می خرم/ این باد شلتوک را زرد می کند/ دانه ای شلتوک چون آش ماست خواهد شد

***

جقیدم تا جقیدم     jaqidom tā jaqidom                                                               

و فهلیون رسیدم                                                                  va fahliyun rasidom

و کدخداش پرسیدم                                                           va kadxodās̄ porsidom

-         گا به کلی ندیدی؟                                                                     gābe koli nadidi?

-         و لا بلا ندیدم (1)                                                                vallā bellā nadidom

***

این بنک این کدخدا       eyn bonak eyn kadxodā                                                 

قربک قربنا ، سایش زرنا                                          qorbak qorbenā s̄yas̄ zorenā

هی گاکل و هی گاکل         hey gā kolo hey gā kola                                            

گا به کل کم کل    gābe kol kom kola                                                                

نه خیش ایکنه نه ماله (2)   na xis̄ eykona na māla                                              

ترجمه:

این شلتوک زار مال کد خداست/ صدای قورباغه برخاست، سایه غروب فرا رسید/ گاو دم بریده/ گاو دم بریده که شکم و سرش یکی است/ نه شخم می زند نه زمین را صاف می کند

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.همان ماخذ ، همان جا.                                         2. همان ماخذ همان جا.

 

 

کرمان

 

ترانه ی پایان کار- زنان بعضی از روستاهای کرمان نیز ترانه هایی پرداخته اند که در پایان کار روز می خوانند از آن جمله.

 

زیره کوفتم زیره بیختوم      zira kuftom zira bixtom                                           

خاک زیره وام نشست           xāke zire vam nes̄̄et                                               

 مورخص کن کاکا چونی      morexas kon kākā juni                                           

روز و بال کوه نشست (1)        ruz vabāle kuh nes̄est                                         

 

 

ترجمه :

زیره کوبیدم، زیره الک کردم/ خاک زیره بر سرم نشست / مرخص کن برادر جان / آفتاب

( غروب ) در بالای کوه نشست

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم خرداد 1390ساعت 12:17  توسط اخگر تقی پور | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
زن و خانواده

پیوندهای روزانه
مشاوره حقوقی
اخگر تقی پور
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
مهر 1393
شهریور 1393
مرداد 1393
تیر 1393
خرداد 1393
اردیبهشت 1393
فروردین 1393
اسفند 1392
بهمن 1392
دی 1392
آذر 1392
آبان 1392
مهر 1392
شهریور 1392
مرداد 1392
تیر 1392
خرداد 1392
اردیبهشت 1392
فروردین 1392
اسفند 1391
بهمن 1391
تیر 1391
اردیبهشت 1391
فروردین 1391
اسفند 1390
بهمن 1390
دی 1390
آذر 1390
آبان 1390
مهر 1390
شهریور 1390
مرداد 1390
تیر 1390
خرداد 1390
اردیبهشت 1390
فروردین 1390
آرشيو
پیوندها
اخگر تقی پور
مشاوره حقوقی
مینو نصرت
فرهیختگان
دانشگاه علوم وتحقیقات
شعر/سودابه امینی
شعر/ سمیه رسولی
آبی معصومانه/معصومه باغبانیان
کنگره شعر زنان تهران
ساغر شفیعی
سیمین وحیدی
مریم مهرانی
آرزو خمسه
لیلا کرد بچه
مژگان عباسلو
شمیم/ نقطه چین
نیلوفر حسینی خواه/نیلوفر سپید
مریم علی اکبری/ پرنده بی آشیان
نازنین آزاد
رویا شاه حسین زاده
شراره رحمانپور
منیره حسینی
رویا دلشدگان
ساحره سکوتی
آذر حکمت نیا
سمانه مصدق
مینو نصرت
لادن جمالی
فریبا مرتضایی
نسیم جعفری
مهناز یوسفی
روجا چمنکار
لیلا صادقی
الهام قریشی
غزال مرادی
نسترن وثوقی
یاسمین قدیمی
سحر شیر محمدی
شیوا فرازمند
آیدا پارس پور
نازلی حقانی پرست
پگاه عامری
مرضیه احرامی
بهاره خدابنده
آیدا دانشمندی
ساره دستاران
فریده برازجانی
مهسا فعال
شیما چوداری
کتایون ریز خراتی
آفاق شوهانی
گلاره چگینی
فریبا شادکهن
لیلا رضایی
رویا حافظیان
سارا محدث
لیلا مشفق
مریم اسحاقی
رویا وکیلی
ندا کشاورز
بهاره مکرم
ساناز زارع ثانی
نسترن ساعدی
سوگل صادقی
شبنم قلی خانی
نفیسه روشن
مریم ذاکری
مهکامه اردلان
سحر ولد بیگی
مریم اسدی
لیلا فیروزمند
زری شاه حسینی
مریم تنگستانی
نسیم جعفری
شبنم آذر هندوستان
آزیتا قهرمان
ثریا داودی
آنا شکرالهی
لیلا مهر پویا
طیبه شنبه زاده
ناهید عرجونی
نسترن زندی
مهستی محبی
بهاره رهنما
طیبه تیموری
نیلوفر صالحی
نازنین طباطبایی یزدی
راحله زمردی نیا
فرانک رضایی
ملیحه امامی
طیبه تیموری
محیا چاوشی
مرجان سامانی
معصومه آرامی
مینو کلانتر مهدوی
صدیقه حسنی
سوزان کریمی
سحر شیر محمدی
ژیلا راسخ
بنفشه کردکوی
الهام تفرشی
حنانه حقیقت
رویا باقری
نسرین تهرانی
چیمن کرمی
شیما اسلامی فخر
زهره میر عیسی خانی
میترا سادات دهقانی
نغمه مستشار نظامی
سهیلا طاوسی فرد
مهتاب بازوند
نرگس عظیمی
سارا شاهدی
لیلا عبدی
گلناز سادات میر ترابی
شادی دهنوی
شبنم حکیم هاشمی
لیلا ابراهیمی
زهرا بصارتی
میترا سرانی اصل
پریسا کشتکار
بهاره عامل نوغانی
شیما شاهسواران
مهتاب شرفی
فریبا شادلو
زهره ارزه گر
نجمه آخرتی
نرگس کیان
زهرا رفاهی
ندا نور
صبا آقاجانی
سمیرا مهر پویا
اعظم خندان
آلما باغی
شراره رحمانپور
ساناز مهرگان
الهام سواری
زهرا فدوی
لیلا حیدری
پردیس علی پور
نسرین بهجتی
نگار نویدی
اشرف گیلانی
پریا شجاعیان
سپیده رسولی
ندا فروزان
سپیده مبرهن
نرگس بخشی
الهه ملک محمدی
مریم خجسته
رزیتا کریمی
هلیا وثوق
مریم روحانی
پریا تفنگ ساز
مونا برزویی
الهام میزبان
آناهیتا اوستایی
لیلا بنی تمیم
راحله معماریان
شقایق پور صالحی
فهیمه حسینی علی آباد
هنگامه امجدیان
سمیرا مهر پویا
مونا زنده دل
الهه مینایی
آتنا امین
آرزو شیرین زبان
عاطفه آریان
هلیا بهرامی
مهدیه میر ناصری
صباآقاجانی
فیروزه محمد زاده
افسانه رییسی
مریم توفیقی
لیلا اعتمادی
شقایق معنوی
آنچه مردان در مورد زنان می دانند
زهرا کوهساری
رژانو صفریان
محجبه
فاطمه
رادیو ،خانواده و کودک
باقر ساروخانی
بنفشه
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM